Warning: ସାବଧାନ! ପୁରୁଣା ଲୁଗା ବଦଳରେ ନୂଆ ବାସନ କିଣୁଛନ୍ତି କି? ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ହୋଇପାରେ ବିପଦ!

Warning: ପୁରୁଣା ଲୁଗା, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍‌ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ବଦଳରେ ମିଳୁଥିବା ଆଲୁମିନିୟମ ଓ ହିନ୍ଦାଲିୟମ୍‌ ବାସନ ଅନେକଙ୍କ ଘରେ ବ୍ୟବହାର ହେଉଛି। କମ୍‌ ଦାମରେ ମିଳୁଥିବା ଏହି ବାସନଗୁଡ଼ିକ ଦୈନନ୍ଦିନ ରୋଷେଇରେ କାମରେ ଆସୁଥିବା ବେଳେ ଏହାର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି। ବିଶେଷକରି, ନିମ୍ନମାନର ଧାତୁ କିମ୍ବା ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପୁନଃଚକ୍ରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କେତେକ ବାସନରେ ସୀସା (ଲେଡ୍‌) ଭଳି କ୍ଷତିକାରକ ଧାତୁ ଥିବା ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।

ସବୁ ଆଲୁମିନିୟମ ବାସନ କ୍ଷତିକାରକ ନୁହେଁ:
ଆଲୁମିନିୟମ ବାସନ ମାତ୍ର ହେଲେ ତାହା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ବିପଦଜନକ ବୋଲି କହିବା ଠିକ୍‌ ନୁହେଁ। ବାସନର ସୁରକ୍ଷା ଏହାର ନିର୍ମାଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ବ୍ୟବହୃତ ଧାତୁର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ଖାଦ୍ୟ ସହ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବା ପାଇଁ ଏହା ଉପଯୁକ୍ତ କି ନୁହେଁ, ତାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ତେଣୁ କେବଳ ଦାମ କମ୍‌ ଥିବା କିମ୍ବା ପୁରୁଣା ଲୁଗା ବଦଳରେ ମିଳୁଥିବା କାରଣରୁ ବାସନକୁ ଅସୁରକ୍ଷିତ ବୋଲି ଧରିନେବା ଉଚିତ୍‌ ନୁହେଁ।

ସିସା ମିଶିଥିଲେ କ’ଣ ହୋଇପାରେ?
ସୀସା ଏକ ବିଷାକ୍ତ ଧାତୁ। ଏହା ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ର, ବୃକ୍କ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ। ଶିଶୁ ଓ ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଅଧିକ ଚିନ୍ତାଜନକ। ତେବେ କୌଣସି ବାସନରେ ସୀସା ରହିଛି କି ନାହିଁ, ତାହା କେବଳ ଦେଖି କିମ୍ବା ଛୁଇଁ ଜାଣିହେବ ନାହିଁ। ଏଥିପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ।

ଗରମ ଓ ଖଟା ଖାଦ୍ୟ ରଖିବା ବେଳେ ସତର୍କତା:
ସାଧାରଣ ଆଲୁମିନିୟମ ବାସନରେ ରୋଷେଇ କରିବା ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିପଦଜନକ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ବାସନର ଗୁଣବତ୍ତା ଅଜଣା ଥିଲେ କିମ୍ବା ଏହାର ଭିତର ପୃଷ୍ଠ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ ସତର୍କ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଖଟା ଖାଦ୍ୟ, ଯେପରିକି ଟମାଟୋ କିମ୍ବା ତେନ୍ତୁଳ ମିଶା ତରକାରିକୁ ଏପରି ବାସନରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରଖିବା ଏଡ଼ାଇବା ଭଲ। ଅଜଣା ଉତ୍ସରୁ ମିଳିଥିବା, ମାନକ ଚିହ୍ନ ନଥିବା କିମ୍ବା ଗୁଣବତ୍ତା ଯାଞ୍ଚ ହୋଇନଥିବା ବାସନ ବ୍ୟବହାର କରିବାରେ ସାବଧାନ ହେବା ଉଚିତ୍‌।

କିପରି ରହିବେ ସତର୍କ?

୧. ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ବିଶ୍ୱସନୀୟ ଉତ୍ସରୁ ବାସନ କିଣନ୍ତୁ।  
୨. ବାସନର ନିର୍ମାଣ, ଲେବଲ୍‌ ଓ ଗୁଣବତ୍ତା ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନା ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।  
୩. ଫାଟିଯାଇଥିବା, ଅତ୍ୟଧିକ ଖରାପ ହୋଇଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ଭିତର ପଟ ଉଠିଯାଇଥିବା ବାସନକୁ ବଦଳାନ୍ତୁ।  
୪. ବାସନରେ ସୀସା ରହିଛି କି ନାହିଁ ବୋଲି ସନ୍ଦେହ ହେଲେ ତାହାରେ ରୋଷେଇ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଯାଞ୍ଚ କରାନ୍ତୁ କିମ୍ବା ନିରାପଦ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।  
୫. ଗୁଣବତ୍ତା ଅଜଣା ଥିବା ବାସନରେ ଗରମ କିମ୍ବା ଖଟା ଖାଦ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।

ଅନ୍ୟପଟେ, ପୁରୁଣା ଧାତୁକୁ ପୁନଃଚକ୍ରଣ କରି ବାସନ ତିଆରି କରିବା ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା। କିନ୍ତୁ ପୁନଃଚକ୍ରଣ ସମୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ଗୁଣବତ୍ତା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପରୀକ୍ଷା ହେବା ଜରୁରୀ। ତେଣୁ ଶସ୍ତା ବାସନ କିଣିବା ବେଳେ କେବଳ ଦାମକୁ ନୁହେଁ, ଏହାର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷାକୁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।